قرن سوم و چهارم از خوان گستره‌ى دانشش بهره‌ها جسته و بزرگان برجسته‌اى را تحت آموزه‌هاى خود پرورده و بسيارى را با بهره‌گيرى از علوم و معارف طبى به سوى شهرها و محافل گسيل داشته و آوازه‌ى معارف و آموزه‌هاى علومش بر مراكز علمى و فرهنگى دانشمندان نهضت رنسانس گسترده و از سرچشمه‌ى پرفيض دانشش سيراب ساخته است كه در اين مجموعه مىتوان از لابلاى كلام درس آموزش بهره‌ها يافت و معناها جست . دانشى كه برگرفته از معدن وحى و الهام است لاجرم بر دل‌ها نشيند و قلب‌ها و جان‌هاى پاك عطشناك را سرمست و سيراب خواهد نمود . علم و دانش آن حضرت وسيع‌تر از آن است كه بتوانيم آن را بيان كنيم . تعاليم حضرت اختصاص به فقه و حديث و تفسير نداشت ، بلكه در بسيارى از علوم و فنون ، مطالب بسيار مهمى را به شاگردان و افراد مستعدى كه مىيافتند ، تعليم مىدادند . حتى برخى از نويسندگان بر اين اعتقادند كه امام صادق اولين كسى بود كه با تعاليمش روش تجربى را در علم به شاگردانش تعليم داد . جابر بن حيّان يكى از آنهاست كه در زمينه‌ى شيمى تحقيق مىكرد . وى در ابتداى كتاب خود « الاحجار » مىنويسد ، مرشد و راهنماى او امام صادق عليه السّلام بوده و دانشى كه از او آموخته سبب توفيق وى گرديده است . در اين مجموعه به برخى از تعاليم علمى آن حضرت كه ارزش علمى آنها امروز آشكار شده است اشاره خواهيم داشت . مىدانيم كه بسيارى از آن فرمايشات حتى براى پيروان آن حضرت بعيد جلوه مىنمود ، لذا يا در سند احاديث خدشه وارد مىكردند يا حد اكثر به عنوان تعبّد مىپذيرفتند . در زمينه‌ى تفسير و كلام و اخلاق و عقايد نيز احاديث و مناظرات ارزنده‌اى از آن حضرت به دست ما رسيده است كه به برخى از آنها در صفحات آينده اشاره خواهيم كرد . ابو زهره كه از علماى اهل سنت است در